ΡΕΣΕΝ, ΣΑΝ ΜΙΚΡΟ ΠΑΡΙΣΙ

Το γνωστότερο χαρακτηριστικό της πόλης Ρέσεν, της Δημοκρατίας της Μακεδονίας, είναι το μήλο. Υπάρχει όμως ακόμη ένα ορόσημο, που κάνει το Ρέσεν κάτι το ιδιαίτερο. Είναι το σαράι (παλάτι) του Αχμέντ Νιαζί Μπέη… Αυτή είναι η ιστορία ενός απραγματοποίητου ονείρου, για μια προσπάθεια να μεταφερθεί στη μικρή αυτή πόλη του νότου της χώρας, ένα μέρος του Παρισιού…όσο απίστευτο και να ακούγεται αυτό..

Το Ρέσεν στο παρελθόν, βρισκόταν δίπλα στον φημισμένο δρόμο Εγνατία Οδός και λόγω του γεγονότος αυτού, είχε πλούσιο εμπορικό τμήμα και 15 χάνια, ενώ οι κάτοικοι του σήμερα, είναι περήφανοι για τα αριτεκτονικά και ιστορικά κτίρια και μνημεία, αλλά και για τους συμπολίτες τους. Όταν θα φτάσετε στο Ρέσεν, οι κάτοικοι θα σας ενημερώσουν σχετικά με μερικά σημεία που δεν θα πρέπει να ξεχάσετε να επισκεφτείτε: την εμπορική οδό, την κεραμική αποικία, το μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου (12ος αιώνας) στο χωριό Κουρμπίνοβο, αλλά και το σαράι του Νιαζί Μπέη.

Το σαράι στο Ρέσεν, πάντοτε θα θυμίζει έναν από τους γνωστότερους συμπολίτες – τον Άχμεντ Νιαζί Μπέη, ο οποίος αγαπούσε πολύ το Ρέσεν και για το λόγο αυτό έλαβε και το παρατσούκλι, “ρεσενλί”. Υπηρετούσε στον τουρκικό στρατό, όπου έλαβε το αξίωμα του συνταγματάρχη. Αργότερα, ήταν ένας από τους πλέον δραστήριους Νεότουρκους στην περιοχή της Μακεδονίας.

Αχμέντ Νιαζί Μπέη

Ο Αχμέντ Νιαζί Μπέης, επιθυμούσε να κάνει το Ρέσεν, ένα μικρό Παρίσι, ήθελε να χτίσει γέφυρες, παρόμοιες μ΄αυτές του Παρισιού, του ποταμού Σηκουάνα. Το σπίτι του βρισκόταν ακριβώς απέναντι από το σαράι και ήθελε να οικοδομήσει γέφυρα, πάνω από το δρόμο, για να μπορεί ευκολότερα να φτάνει μέχρι το σαράι. Ήθελε να γκρεμίσει τον ήδη υπάρχοντα εμπορικό δρόμο και να χτίσει νέο, με περισσότερες οδούς, οι οποίες θα έμοιζαν μ΄αυτές του Παρισιού. Οδηγημένος από το όνειρο αυτό, ήθελε να γκρεμίσει και τα μαγαζιά που βρίσκονταν εκεί, αλλά οι καταστηματάρχες της πόλης δεν δέχτηκαν την πρόταση του Νιαζί Μπέη. Αυτός, θύμωσε πολύ και το 1910 έκαψε τριάντα μαγαζιά τεχνιτών του Ρέσεν. Αργότερα, τους αποζημίωσε, αλλά δεν κατάφερε να εκπληρώσει το όνειρό του, να κάνει δηλαδή το Ρέσεν ένα “Μικρό Παρίσι”, επειδή το 1912, οι Τούρκοι αναχώρησαν μαζικά από το Ρέσεν.

Πώς ξεκίνησε να ονειρεύτεται το όνειρο αυτό ο Αχμέντ; Για όλα φταίει μια καρτ ποστάλ (φωτογραφία) κάποιου παλατιού του Παρισιού, η οποία άλλαξε για πάντα την ιστορία της πόλης του Ρέσεν. Ο Νιαζί Μπέης έλαβε αυτή την φωτογραφία και με βάση αυτή, ξεκίνησε το 1904 την οικοδόμηση του σάραι της πόλης. Μέχρι και σήμερα δεν έχει επιβεβαιωθεί για ποιό παλάτι του Παρισιού γινόταν λόγος στην φωτογραφία, αλλά με μια πρώτη ματιά μοιάζει πολύ με το παλάτι των Βερσαλλιών, ενώ άλλοι το συγκρίνουν με την κατοικία του δημάρχου του Παρισιού (κάποτε ξενοδοχείο Hotel de ville de Paris).

Ο Νιαζί Μπέης έχτιζε το σαράι αυτό για προσωπική του χρήση, αλλά ποτέ του δεν το είδε ολοκληρωμένο. Την περίοδο που τελείωναν οι εργασίες, σκοτώθηκε κοντά στη Βαλόνα της Αλβανίας. Ήταν το 1912.

Σήμερα, εάν βρεθείτε στο Ρέσεν, μην ξεχάσετε να επισκεφτείτε το σαράι του Άχμεντ Νιαζί Μπέη. Εκεί έχει εγκατασταθεί γκαλερί έργων της κεραμικής αποικίας του Ρέσεν, η οποία είναι μια από τις δέκα κεραμικές αποικίες του κόσμου που βρίσκονται υπό την προστασία της ΟΥΝΕΣΚΟ. Η αποικία αυτή, την επόμενη χρονιά θα γιορτάσει την τεσσαρακοστή της επέτειο. Στο σαράι υπάρχει και μόνιμη έκθεση έργων της γνωστής Μακεδόνισσας ζωγράφου, Κεράτσα Βισούλτσεβα, η οποία είχε αφήσει αμανάτι, μετά το θάνατό της, τα έργα της να εκτεθούν στο σαράι αυτό του Ρέσεν.

Γιόρνταν Ντούκοβ