ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΟΥ ΜΙΚΡΟΥ ΤΟΥΡΚΙΚΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΜΠΑΞΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

Το χωριό Μπάξι, παλαιότερα γνωστό ως Μπαϊρακτάρ, είναι ένα, εκ πρώτης όψεως, συνηθισμένο χωριό της Τουρκίας, στο οποίο ήσυχη ζωή ζούνε οι εναπομείναντες 480 κάτοικοί του, αυτοί δηλαδή που ακόμη δεν αναχώρησαν για μια καλύτερη ζωή στην Ίσταμπουλ (Κωνσταντινούπολη), από την οποία απέχει 1.100 χιλιόμετρα, στην Άγκυρα, από την οποία απέχει 600 χιλιόμετρα ή και στην κοντινή πόλη Μπάιμπουρτ. Αντίθετα από τις δύο πρώτες, με γρήγορο ρυθμό ζωής και πολλών εκατομμυρίων κατοίκων  μετροπόλεις, το Μπάξι είναι ένα μικρό  χωριό όπου ο χρόνος λες και σταμάτησε, αλλά, παρόλη την απομόνωσή του, είναι ένα χωριό πασίγνωστο ανά την υφήλιο. Αναρωτιέστε γιατί; Εάν παλαιότερα ήταν γνωστό ως τοποθεσία απ΄όπου περνούσε ο θρυλικός  Δρόμος του Μεταξιού ή επειδή αναφερόταν στις σημειώσεις των φημισμένων ταξιδιωτών Μάρκο Πόλο και Εβλία Τσελεμπία, σήμερα το χωριό είναι γνωστό λόγω του καλύτερου μουσείου στην Ευρώπη – το Μουσείο Μπάξι.

baksi3

Το μουσείο αυτό έλαβε το βραβείο καλύτερου μουσείου για το 2014, που απονέμει το Συμβούλιο της Ευρώπης. Με την αφορμή αυτή, τους επόμενους 12 μήνες στο Μπάξι θα βρίσκεται εκτεθειμένο ένα από τα χάλκινα αγάλματα του καλλιτέχνη Χουάν Μίρο, το οποίο αποτελεί σύμβολο του βραβείου αυτού και κάθε χρονιά βρίσκεται εκτεθειμένο στο καλύτερο μουσείο. Το σύγχρονο κτίριο του Μουσείου Μπάξι, μέσα στο ειδυλλιακό του τοπίο, μοιάζει σαν να βγήκε από κάποια ταινία επιστημονικής φαντασίας.

Baksi_cover

Υψώνεται πάνω σε λόφο, ο οποίος βλέπει προς τον ποταμό Τσόρουχ και εάν τυχαία ταξιδέψετε προς την περιοχή αυτή, δύσκολα θα μαντέψετε ότι το κτίριο μπροστά σας είναι στην ουσία μουσείο.

HusamettinKocan

Η ιδέα να δημιουργηθεί ένα τέτοιο κτίριο σε ένα χωριό που απέχει εκατοντάδες χιλιόμετρα από τις μεγαλούπολεις της χώρας, ήταν ένα όνειρο δεκαετιών του καλλιτέχνη και ακαδημαϊκού Χουσαμετίν Κότσαν. Το Μπάλκον3 βρέθηκε και συζήτησε με τον ,,πατέρα,, του καλύτερου αυτού ευρωπαϊκού μουσείου, του οποίου η ιδέα να συνδυάσει την σύγχρονη με την παραδοσιακή τέχνη, τον έκανε παγκοσμίως γνωστό.

– Η ιδέα προήλθε από την επιθυμία να στηρίξουμε την περιοχή και τον τοπικό πληθυσμό, λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός της αλλοτρίωσης και της εξαφάνισης των τοπικών παραδοσιακών αξιών. Μια από τις αιτίες ύπαρξης του μουσείου είναι το ότι θέλαμε να μεταφέρουμε την σύγχρονη τέχνη στην περιφέρεια. Εξαλείψαμε τις πολιτιστικές προκαταλήψεις με την έκθεση παραδοσιακών χειροτεχνιών από κοινού με την σύγχρονη τέχνη στον ίδιο χώρο – δήλωσε ο Κότσαν στο Μπάλκον3.

Παραδέχτηκε επίσης ότι η ιδέα δεν είχε γίνει αμέσως δεκτή και σε πολλούς είχε φανεί παράξενη.

-Σε κάποιους ακαδημαϊκούς κύκλους, η προσπάθεια του Μουσείου Μπάξι να συνδυάσει το παραδοσιακό με το σύγχρονο, εκτιμήθηκε ως κάτι το παράξενο, το παράλογο. Παραξενεύτηκαν και οι ίδιοι οι χωρικοί όταν εκθέσαμε εργαλεία τα οποία ακόμη χρησιμοποιούν ή σταμάτησαν να χρησιμοποιούν τις περασμένες δεκαετίες. Γνωρίζουμε ότι αυτό που είναι νέο τρέφεται από την παράδοση, ενώ αυτό που διατηρεί την παράδοση ζωντανή είναι αυτό το νέο, το οποίο πάλι και πάλι την χρησιμοποιεί – εξήγησε ο καλλιτέχνης.

etnografik-sergi-7b etnografik-sergi-22b

Το μουσείο όχι μόνο σπάζει τα πολιτισμικά εμπόδια, αλλά σχεδιάζει να επικεντρωθεί και στα κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα της περιοχής. Ο Κότσαν θεωρεί ότι το βραβείο θα ωθήσει την ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής μέσω της αύξησης του αριθμού των επισκεπτών, επειδή η περιοχή έχει μεγάλη ανάγκη από ανθρώπους, οι οποίοι δυστυχώς όλο και λιγοστεύουν λόγω της μεγάλης εσωτερικής μετανάστευσης. Κάποτε το χωριό ήταν γνωστό για τα κεραμικά του και τα εργαστήρια ύφανσης, ενώ σήμερα αυτές οι τέχνες έχουν πρακτικά εξαφανιστεί.

atolye-1 baksi atolye-3 baksi

Η παραδοσιακή αρχιτεκτονική εξαφανίστηκε μαζί με τους ξυλουργούς και τους οικοδόμους, οι οποίοι μετακινήθηκαν προς τις μεγαλούπολεις. Η λέξη „μπάξι“ στην τοπική διάλεκτο σημαίνει θεραπεία, προστασία και βοήθεια. Αυτό ακριβώς κάνει το Μουσείο Μπάξι στο χωριό αυτό, το οποίο πεθαίνει σιωπηρά – του θεραπεύει τις πληγές που του άφησε ο χρόνος.

 

bayburt harita

Κείμενο: Μπάλκον3