„ΝΤΑΗΣ“ – ΑΛΗΘΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΓΕΙΤΟΝΙΑΣ ΜΑΣ

MK TR EN

Η βία ανάμεσα στα παιδιά και τους εφήβους, από τα σχολεία και το δρόμο μεταφέρθηκε στα κοινωνικά δίκτυα. Το Ίντερνετ μετατράπηκε σε χώρο πειράγματος, εκφοβισμού και γελοιοποίησης. Αυτό ακριβώς είναι και το θέμα της τετράλεπτης ταινίας κινουμένων σχεδίων „Νταής“, η οποία δημιουργήθηκε από το ίδρυμα „Μεταμόρφωση“, στα πλαίσια του προγράμματος „Προσωπική προστασία στο ίντερνετ με εύκολο τρόπο“. Η ταινία προορίζεται για τους εφήβους και έχει εκδόσεις σε έξι γλώσσες: μακεδόνικα, αλβανικά, αγγλικά, τούρκικα, γλώσσα των Ρομά και γαλλικά. Σχετικά με την ιδέα για την ταινία „Νταής“, αλλά και για τη βία στον κυβερνοχώρο ως φαινόμενο που εξαπλώνεται όλο και περισσότερο ανάμεσα στους νέους, συζητήσαμε με την Ιρίνα Σουμαντίεβα, επιμελήτρια του προγράμματος του „Μεταμόρφωση“.

Πόσο η ιστορία που παρουσιάζεται στην ταινία „Νταής“ αποτελεί συχνό φαινόμενο στην πραγματικότητα; Είναι δυνατό να γίνει μια σύγκριση μεταξύ των χωρών της περιοχής μ΄ αυτές της δυτικής Ευρώπης και των Ηνωμένων Πολιτειών;

Η ιστορία είναι στην ουσία βασισμένη σε αληθινά γεγονότα για τα οποία ακούσαμε από τους συμμετάσχοντες κατά τη διάρκεια των συναντήσεων μαζί τους, όταν συνήθως συζητούσαμε γι΄αυτά και άλλα θέματα που αφορούν την ασφάλειά τους στο ίντερνετ. Αποτελεί στην ουσία ένα τυπικό σενάριο, το οποίο στην πραγματικότητα θα φαινόταν ακόμη πιο τρομακτικό. Αυτή η ιστορία έχει ευτυχισμένο τέλος και ταυτόχρονα είναι πραγματική και διδακτική, μας δείχνει δηλαδή το σενάριο το οποίο πρέπει να ακολουθήσει το θύμα εάν βρεθεί σε μια τέτοια κατάσταση. Στην πραγματικότητα δυστυχώς, μόνο 20-30% δηλώνουν ότι έγιναν θύματα βίας στον κυβερνοχώρο.

Πολλοί είναι αυτοί που θυμούνται το παιδί από τον Πόλεμο των Άστρων, το οποίο τράβηξαν σε κάμερα ενώ αυτό αναπαρήγαγε σκηνή του Πόλεμου των Άστρων, χρησιμοποιώντας μπαστούνι του γκολφ σαν σπαθί. Όταν οι φίλοι του ανακάλυψαν το βιντεάκι και το έβαλαν στο ίντερνετ, εξαπλώθηκε πολύ γρήγορα, αριθμώντας 900 εκατομμύρια επισκέψεις, την περίοδο από το 2003 εώς το 2006. Και λόγος γίνεται για την εποχή πριν την εμφάνιση του YouTube το 2005. Τόσες πολλές επισκέψεις, σχόλια και ρεμίξ έχουν εμφανιστεί, που η νεολαία ξεχνάει πλέον ότι όσο γελοιοποιεί κάποιον και κάνει τη ζωή της πιο ενδιαφέρουσα, στην ουσία καταστρέφει τη ζωή κάποιου άλλου. Τότε, το αγόρι με το όνομα Γκάισλιν Ράζα, αναγκάστηκε να τελειώσει την εκπαίδευσή του σε ψυχιατρικό ίδρυμα, ενώ το συμβάν, γνωστό με το όνομα „The Star Wars Kid“ αποτελεί φαινόμενο και πρώτη υπόθεση μαζικής κατανάλωσης ονλάιν βίντεο, όπως και ισχυρή διάλυση της προστασίας της προσωπικότητας μέσω ίντερνετ, στη νέα εποχή.

Μήπως η κύρια αιτία της αύξησης της βίας στον κυβερνοχώρο μπορεί να τοποθετηθεί στη γρήγορη ανάπτυξη των κοινωνικών δικτύων και τη μαζική „εξάρτηση“ των νέων από αυτά;

Βεβαίως και έχει μεγάλη επίδραση. Με λίγα λόγια, εάν κάποιο παιδί το προσβάλουν ή το γελοιοποιούν στο Facebook και όλα αυτά μόνο λίγα άτομα τα διαβάζουν, τότε το όλο πρόβλημα θα είναι μικρότερο, γνωρίζοντας όμως τη δύναμη των κοινωνικών δικτύων σχετικά με τη γρήγορη εξάπλωση των περιεχομένων που μοιράζονται μέσω αυτών, όπως και το γεγονός ότι έχουν μεγάλο αριθμό χρηστών, εξελίσσει το θέμα σε κάτι πολύ πιο σοβαρό. Εδώ όμως πρέπει να προσθέσουμε και το γεγονός ότι μεγάλος αριθμός παιδιών, από πολύ νωρίς και ανεπίτρεπτα (κάτω από το επιτρεπόμενο όριο ηλικίας), γίνονται χρήστες των κοινωνικών δικτύων, χωρίς την κατάλληλη παρακολούθηση από τους γονείς ή τους εκπαιδευτικούς τους. Επίσης, τα κινητά τηλέφωνα, τα οποία κατέχει το 90% των παιδιών που παρακολουθούν τις μεγαλύτερες τάξεις του δημοτικού σχολείου (σύμφωνα με μίνι έρευνα της Μεταμόρφωσης) ρίχνουν περισσότερο λάδι στη φωτιά. Η βία στον κυβερνοχώρο μέσω ίντερνετ εκτελείται παράλληλα και εντατικά και μέσω του κινητού τηλεφώνου.

Συχνότερα θύματα της βίας στον κυβερνοχώρο είναι τα αγόρια ή τα κορίτσια; Υπάρχει μήπως ορισμένη ηλικιακή ομάδα όπου αυτό το φαινόμενο είναι συχνότερο;

Θύματα μπορούν να γίνουν εξίσου και τα αγόρια και τα κορίτσια και σύμφωνα με κάποια στατιστικά στοιχεία, τα κορίτσια συχνότερα αναφέρουν τέτοιου είδους περιπτώσεις. Αυτό το φαινόμενο συμβαίνει συχνότερα μεταξύ συνομηλίκων ηλικίας 12-17 ετών, αλλά δεν αποκλείεται και η εμφάνιση περιπτώσεων εκτός αυτού του ηλικιακού πλαισίου.

Ποιά τα μέτρα που μπορούν να πάρουν τα θύματα της βίας στον κυβερνοχώρο για να προστατευτούν;

– Πρώτο και βασικό δεν πρέπει να σωπάσουν. Πρέπει να ενημερώσουν τους γονείς και έπειτα μαζί μ΄αυτούς να επισκεφτούν τους υπευθύνους στο σχολείο εάν πρόκειται για περίπτωση που συμπεριλαμβάνει συμμαθητή ή περισσότερους συμμαθητές. Εάν πρόκειται για κάποια μορφή εισβολής στην ιδιωτική ζωή στο ίντερνετ, μπορούν μαζί να απευθυνθούν στη Διεύθυνση Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων, ενώ για σοβαρότερες υποθέσεις, θα πρέπει να επικοινωνήσουν και με την αστυνομία. Αυτό που είναι το πλέον σημαντικό σε τέτοιες περιπτώσεις είναι να μην απαντούμε στη βία στο κυβερνοχώρο με βία, να αναφερθεί η ακατάλληλη συμπεριφορά και να φυλαχθούν όλα τα αποδεικτικά στοιχεία κατάχρησης της ιδιωτικής ζωής του θύματος και του ονόματός του (email μηνύματα, σχόλια, SMS μηνύματα, βίντεο περιεχόμενα, φωτομοντάζ κτλ.).