Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΑΓΑΠΗΣ ΤΟΥ ΑΤΑΤΟΥΡΚ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΛΕΝΗΣ – ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΤΡΑΞΙΟΝ

Mustafa Kemal Ataturk photo in Bitola museum

Η ιστορία του τέλους του 19ου αιώνα, για τον ανεκπλήρωτο έρωτα μεταξύ της όμορφης Ελένη Καρίντε από τη Μοναστήρι (Μπίτολα) της Δημοκρατίας της Μακεδονίας και του νεαρού Μούσταφα Κεμάλ Άτατουρκ, τους οποίους πολλοί είναι αυτοί που τους  αποκαλούν Ρωμαίο και Ιουλιέτα των Βαλκανίων, σήμερα έχει γίνει αναπόφευκτη τουριστική ατραξιόν της Μοναστήρι (Μπίτολα). Οι Τούρκοι τουρίστες ταξιδεύουν χιλιάδες χιλιόμετρα για να επισκεφτούν το δωμάτιο – μνημείο του Ατατούρκ στο Μουσείο της Μπίτολα, να φωτογραφηθούν κάτω από το μπαλκόνι της Καρίντε, όπου έχει υφανθεί ίσως το μεγαλύτερο έπος αγάπης αυτού του τόπου, όπως και για να διαβάσουν την επιστολή που εκείνη είχε γράψει στον Ατατούρκ.

Eleni’s letter to Ataturk

“Κάπου, κάποτε,

Πέρασαν τόσα χρόνια και εγώ, κάθε μέρα περιμένω είδησή σου. Εάν κάποτε λάβεις το γράμμα αυτό, θυμήσου, δες τα δάκρυα στο χαρτί. Τα χρόνια περνούν, εδώ πολλά ακούγονται για σένα, κάτι συμβαίνει. Εάν διαβάζεις αυτές τις γραμμές ενώ φιλάς κάποια άλλη γυναίκα, σκίσε το γράμμα και ρώτησέ την εάν πιστεύει ότι κάποια Ελένη Καρίντε από τη Μοναστήρι, ξόδεψε όλη της τη ζωή για έναν άνθρωπο με τον οποίο βρέθηκε μόνο μία μέρα. Εάν αγαπάς εκείνην, όπως  αγαπώ εγώ εσένα, μην της λες τίποτα, ας είναι ευτυχισμένη, αν είσαι και εσύ ευτυχισμένος. Από την άλλη μεριά, εάν ακόμη θυμάσαι την κοπέλα του μπαλκονιού και δεν αγαπάς άλλη, να ξέρεις ότι σε περιμένω και θα σε περιμένω όλη μου τη ζωή. Ξέρω ότι θα γυρίσεις, ότι δεν ξέχασες…”

the famous love letter

Αυτό είναι ένα μόνο μέρος της επιστολής, για την οποία πιστεύεται ότι πριν από περισσότερο από έναν αιώνα, την έγραψε η Ελένη από τη Μπίτολα (Μοναστήρι) στο νεαρό τότε Μούσταφα Κεμάλ, ο οποίος φοιτούσε στο στρατιωτικό γυμνάσιο της Μοναστήρι. Το Δωμάτιο-Μνημείο προς τιμήν του μεγάλου Τούρκου αναμορφωτή, βρίσκεται στο Ινστιτούτο και Μουσείο της Μοναστήρι, κτίριο όπου βρισκόταν εγκατεστημένη η Σχολή όπου φοιτούσε ο νεαρός Δόκιμος. Φωτογραφίες, σκίτσα μαχών, βιβλιοθήκη, προτομή, κέρινο ομοίωμα – δωμάτιο το οποίο συγκέντρωσε όλα τα μυστικά της ζωής του μεγάλου αναμορφωτή.

Ataturk Museum in Bitola

Ataturk Museum in Bitola

Κεντρικό σημείο καταλαμβάνει η επιστολή της Ελένης Καρίντε, ενώ η ιστορία του μεγάλου έρωτα,  για τους Βαλκάνιους Ρωμαίο και Ιουλιέτα, αυτός μουσουλμάνος, εκείνη χριστιανή, η οποία από την αρχή ήταν καταδικασμένη, λόγω θρησκευτικών και κοινωνικών  σφιγκτήρων, σήμερα, έναν αιώνα αργότερα, αποτελεί ένα μεγάλο πλεονέκτημα προσέλκυσης Τούρκων τουριστών. Με αναστεναγμούς διαβάζουν την επιστολή, φωτογραφίζονται δίπλα στο σπίτι των Καρίντε στην κεντρική οδό Σίροκ Σόκακ της Μοναστήρι (Μπίτολα), ενώ το μπαλκόνι αφηγείται τη θλιβερή ιστορία αγάπης…

Family Karinte’s house in Bitola

Θρύλος ή αλήθεια…

Ο νεαρός δόκιμος Μουσταφά, το 1896 έρχεται από τη Θεσσαλονίκη στη Μοναστήρι για να φοιτήσει στην Στρατιωτική Σχολή. Συχνά έκανε περίπατο στο Σίροκ Σόκακ και ένα απόγευμα, πριν το Πάσχα του 1897, στο μπαλκόνι του σπιτιού του πλούσιου έμπορου Έφτιμ Καρίντε, το οποίο υπάρχει και σήμερα στη γωνιά του δρόμου, απέναντι του ξενοδοχείου Επινάλ, παρατήρησε την όμορφη Ελένη, ίδια ηλικία περίπου μ΄αυτόν. Όμως και η κοπέλα δεν έμεινε ασυγκίνητη και στα κρυφά, πάνω από το μπαλκόνι, είδε και αυτή τον Ατατούρκ, ψηλό, ευθυτενή, με γαλάζια μάτια. Και έτσι ο Μουσταφά, κάθε μέρα περνούσε κάτω από το σπίτι και η Ελένη τον περίμενε στο μπαλκόνι. Ανάμεσά τους γεννήθηκε μια δυνατή αλλά απαγορευμένη αγάπη. Η κοπέλα για να βρεθεί μαζί του, βγήκε κρυφά μέσω του υπογείου του σπιτιού και μαζί με τον Κεμάλ έφυγαν εκτός πόλης, αλλά ο πατέρας της Ελένη, ο Έφτιμ, τους έπιασε και έκλεισε την κοπέλα στο σπίτι. Έπειτα αγόρασε σπίτι στη Φλώρινα και τη μετέφερε εκεί, με σκοπό να την παντρέψει με άλλον άντρα.

Eleni’s house

“Πέρασε ολόκληρος χρόνος απ΄όταν με άρπαξε από εσένα, με κλείδωσε στο σπίτι και δεν μ΄άφησε να βγω επί ένα μήνα. Δεν έκλαιγα, ήξερα ότι μάταιες είναι οι κλειδαριές και οι φυλακίσεις. Τον άνθρωπο με τον οποίο ήθελε να με παντρέψει, τον είδα μόνο μια φορά και με ρώτησε εάν θα μπορούσα να τον αγαπήσω. Εγώ του απάντησα “Όχι, εγώ θα αγαπάω για πάντα την πρώτη μου αγάπη”. Δεν τον ξαναείδα. Ο πατέρας μου δε με συγχώρεσε ποτέ, ούτε και εγώ αυτόν. Αιώνια θα σ΄αγαπάω και θα σε περιμένω, η δική σου Ελένη Καρίντε”.

Old photography of the house

Η κοπέλα δεν παντρεύτηκε ποτέ της, έζησε ως τα βαθιά γεράματα, ενώ εώς το τέλος της ζωής της, περισσότερες φορές το χρόνο, δεχόταν επιταγές από το εξωτερικό. Πέθανε σε ηλικία 80 ετών στη Φλώρινα.

Ο Μουσταφά Κεμάλ αργότερα έγινε ο πρώτος πρόεδρος της Τουρκίας, δημιουργός του σύγχρονου τούρκικου κράτους και εξαιτίας του γεγονότος αυτού έλαβε το όνομα Ατατούρκ, πατέρας του έθνους. Παντρεύτηκε με τη Λατιφέ Χανάμ, ο γάμος τους όμως διέρκησε μόλις δύο χρόνια. Ο Ατατούρκ και η Καρίντε δεν συναντήθηκαν ποτέ πια.

Photo of Ataturk in the Museum in Bitola

Ataturk museum

Το ερωτικό έπος των Βαλκάνιων Ρωμαίου και Ιουλιέτας, στη Μοναστήρι διαδίδεται από στόμα σε στόμα, από γενιά σε γενιά. Κάποιοι λένε ότι η γνήσια επιστολή της Καρίντε βρίσκεται σε ιστορικό αρχείο. Άλλοι, λένε ότι πρόκειται στην ουσία, απλά για ένα θρύλο. Παρόλα αυτά, ανάμεσα στους κατοίκους της Μοναστήρι, η αγάπη αυτή ζει μέχρι και σήμερα.

Ataturk museum

Ataturk museum

-Αυτός ο έρωτας αποτελεί πραγματικό μαγνήτη για τους Τούρκους τουρίστες. Ταξιδεύουν χιλιάδες χιλιόμετρα από την Τουρκία ως τη Μπίτολα (Μοναστήρι), με την επιθυμία να διαβάσουν το γράμμα στο δωμάτιο – μνημείο, να δουν το σπίτι στο Σίροκ Σόκακ και να φωτογραφηθούν κάτω από το μπαλκόνι, όπου η Ελένη για πρώτη φορά είδε το Μουσταφά. Ενώ οι τουρίστες μένουν εντυπωσιασμένοι, οι υψηλές στρατιωτικές και πολιτικές αντιπροσωπείες, οι οποίες επισκέπτονται το δωμάτιο-μνημείο, δεν ρωτούν τίποτα σχετικό με αυτήν την ιστορία αγάπης. Για τον έρωτα αυτό δεν υπάρχει ούτε λέξη στη βιογραφία του Ατατούρκ, δεν έχει βρεθεί ούτε ένα γραπτό ντοκουμέντο, το οποίο θα επιβεβαίωνε την ιστορία. Μέχρι και οι επιστημονικοί κύκλοι στην Τουρκία, έχουν προτείνει, εδώ, σε μας, να μη δίνουμε μεγάλη σημασία στην ιστορία αυτή, επειδή δεν υπάρχουν άλλα ντοκουμέντα, εκτός της επιστολής που πιστεύουμε ότι την έγραψε η Ελένη για τον Ατατούρκ – δήλωσε ο Σενόπ Μεμίς, πρόεδρος του μακεδονικού-τουρκικού συλλόγου της Μπίτολα ” Μούσταφα Κεμάλ Ατατούρκ”.

The famous Shirok sokak street in Bitola today

Αυτή η ιστορία αγάπης αποτελεί έμπνευση για δημιουργούς ταινιών και θεατρικών παραστάσεων. Το 2006, είχε γυριστεί μια τηλεοπτική ταινία – ντοκυμαντέρ μικρού μήκους, πρόσφατα έγινε και μουσικο-θεατρική παραλλαγή του, ενώ και η νέα ταινία του γνωστού σκηνοθέτη Αλεξάνταρ Πόποβσκι ,,Μπάλκανοτ νε ε μάρτοβ (Τα Βαλκάνια δεν είναι νεκρά),, της οποίας η πρεμιέρα θα λάβει μέρος στο φετινό φεστιβάλ ,,Μπράκια Μανάκι (Αδελφοί Μανάκι), αφηγείται την αγάπη ανάμεσα στον Ατατούρκ και την Καρίντε.

Εμίλια Μισιρλίεβσκα