ΕΞΙ ΑΠΛΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΚΡΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΠΟΥ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΠΡΟΩΘΗΣΟΥΝ ΤΟΝ ΤΟΠΙΚΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟ ΣΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ

MK TR EN

Ρωτήστε κάθε δήμαρχο στην περιοχή των Βαλκανίων σχετικά με τις στρατηγικές του/της για την τοπική ανάπτυξη και οπωσδήποτε θα σας υπογραμμίσει τον τουρισμό. Σχεδόν κάθε δημαρχία στην περιοχή, είτε στον αστικό είτε στον αγροτικό χώρο, έχει θέσει ως σημαντικό στρατηγικό στόχο την τουριστική ανάπτυξη. Τα τοπικά έντυπα στρατηγικής και σχέδια δράσης τακτικά χαρτογραφούν τους τοπικούς φυσικούς και πολιτισμικούς πόρους και περιγράφουν ιδέες για την αξιοποίηση αυτού του ελκυστικού κλάδου.

2prizren at home we feel

Δυστυχώς δεν έχουν όλοι ίσες δυνατότητες για ανάπτυξη του τουρισμού. Η φυσική και πολιτισμική προσφορά είναι σημαντική, αλλά δε μοιράζεται ισάξια μεταξύ των κοινοτήτων και των περιφερειών. Συχνά, όμως, ακόμα και το διαθέσιμο φυσικό και πολιτισμικό κεφάλαιο δεν αξιοποιείται σωστά.

Η διάθεση ενασχόλησης με τον τουρισμό πρέπει να συσχετιστεί με την κατανόηση των προσώπων και καταστάσεων, τα οποία ανταγωνίζεται κανείς. Με αυτή την έννοια είναι σημαντικό να αξιολογηθεί η ποσότητα των πόρων που θα διατεθούν για αυτόν το στρατηγικό στόχο. Ειδάλλως, μπορεί να καταλήξει κανείς σε χάσιμο χρόνου και χρημάτων.

Είναι αλήθεια ότι ακόμα κι αν δε διαθέτει κανείς δυνατότητες για μαζικό τουρισμό, μπορεί να ανταγωνιστεί μια άλλη περιοχή σε καινοτομία και εξειδίκευση προϊόντος. Το στοιχείο αυτό είναι καμιά φορά πιο σημαντικό από την ποιότητα της αισθητικής που γίνεται ορατή επιφανειακά. Υπάρχουν παραδείγματα τουριστών που συρρέουν για να επισκεφθούν φτωχές κοινότητες χωρίς μεγάλο πολιτιστικό κεφάλαιο, απλώς και μόνο διότι αυτές προβλήθηκαν ως εξωτικές σε μια δημοφιλή ταινία ή ντοκιμαντέρ. Ένα μέρος αυτού του ενδιαφέροντος των τουριστών μπορεί στην πράξη να χαρακτηρίζεται από κυνικότητα. Παρόλα αυτά, οι πραγματιστές θα σχολίαζαν ότι δεν υπάρχει κακή διαφήμιση.

4touristsign 3Funny-Tourist-Sign.gif

Κάποιοι από τους λόγους για τους οποίους πολλοί πιστεύουν ότι μπορούν να εξασφαλίσουν τα προς το ζην από τον τουρισμό είναι, πρώτον, διότι αυτός μοιάζει με εύκολη ενασχόληση και δεύτερον, ο πατριωτισμός – οι άνθρωποι αγαπούν τον τόπο τους και πιστεύουν ότι και άλλοι μπορεί να νιώσουν το ίδιο.

Είναι κοινώς διαδεδομένη η πεποίθηση ότι επαρκεί το να διαθέτεις μία όμορφη λίμνη ή όμορφα χωριάτικα δρομάκια. Μπορεί να αρκεί από την άποψη της προσφοράς, αλλά θα πρέπει αυτή η ομορφιά να προωθηθεί μέσω της παροχής, συχνά, εξελιγμένων υπηρεσιών. Είναι όντως πιο απλές από ότι, για παράδειγμα, ο προγραμματισμός ενός λογισμικού, αλλά στις μέρες μας είμαστε εξαρτώμενοι τουλάχιστον από τη χρήση ενός τέτοιου λογισμικού.  Και κάτι τέτοιο αποτελεί ακόμα πρόβλημα για πολλούς παρόχους τουριστικών υπηρεσιών στην περιοχή των Βαλκανίων. Για παράδειγμα, ορισμένα ξενοδοχεία ακόμα δε δέχονται πιστωτικές κάρτες για τη διεκπεραίωση της κράτησης. Ζητούν από τους πελάτες να παρουσιαστούν νωρίς το πρωί προκειμένου να διατηρήσουν την κράτησή τους σε περίοδο υψηλής τουριστικής κίνησης.

1znaci dobra

Προκειμένου να προωθήσουν τον τουρισμό, οι τοπικές αυτοδιοικήσεις συχνά παρασύρονται από ιδέες που είναι υπερβολικά φιλόδοξες. Κάποιες φορές δαπανηρά ή ακόμα και εκκεντρικά έργα επικρατούν έναντι άλλων πιο απλών αλλά βασικών και αναγκαίων, όπως οι βασικές υποδομές και υπηρεσίες ή ο στοιχειώδης ποιοτικός έλεγχος. Ποιο το όφελος επίσκεψης σε μια πόλη που διοργανώνει σε ετήσια βάση φεστιβάλ αναβίωσης μια ιστορικής εξέγερσης και βάζει τους πολίτες της να ντύνονται με ρούχα που φορούσαν πριν από 100 χρόνια, τη στιγμή που δε γνωρίζεις εάν θα βρεις σαπούνι ή πετσέτα στο δωμάτιό σου; Όσο πεζά κι αν φαίνονται, τέτοια ζητήματα, είναι κριτικής σημασίας για την προώθηση του τουρισμού.

8DSC_0138 dobra1

Συνεπώς, πριν αναλογιστούν μεγάλα, πολύπλοκα ή πολυτελή έργα, οι τοπικοί παράγοντες θα πρέπει πρώτα να εστιάσουν στα βασικά. Αυτά συχνά δεν απαιτούν πολλούς πόρους, κι όμως μπορούν να κάνουν τη διαφορά. Ιδού μερικά από αυτά:

Πρώτον: Φτιάξτε τη σήμανση στους δρόμους. Οι δήμαρχοι συνεχίζουν να επαναλαμβάνουν το πόσο σημαντικός είναι ο τουρισμός, αλλά η αλήθεια είναι ότι οι ξένοι δε μπορούν να βρουν το δρόμο προς τις μικρές πόλεις στα Βαλκάνια.  Πως μπορείς να αποκτήσεις τουρίστες όταν δεν μπορούν να σε βρουν; Ίσως οι επισκέπτες να κατάφεραν να εισέλθουν και να βρουν το κέντρο της πόλης, αλλά δεν ξέρουν πώς να βγουν από αυτό διότι δεν υπάρχει σήμανση.  Αυτό που συμβαίνει συχνά είναι να υπάρχουν πινακίδες αλλά όχι σε σημαντικές διασταυρώσεις. Αυτό ισοβαθμεί με πλήρη ανυπαρξία πινακίδων. Οι τουρίστες συχνά περιπλανώνται και κάνουν κύκλους. Όντως, μπορούν να ρωτήσουν, αλλά μόνο εάν μιλούν τη γλώσσα. Στις μέρες μας μπορεί να διαθέτουν και GPS. Αλλά αυτό δεν αποτελεί δικαιολογία. Ακόμα και για την πιο μικρή δημαρχία η σήμανση είναι προσιτό έργο. Φτιάξτε τη λοιπόν. Μη μείνετε σε μία ή δύο πινακίδες. Βάλτε όσο περισσότερες μπορείτε. Οι τουρίστες αισθάνονται άνετα όταν μπορούν να προσανατολιστούν.

Δεύτερον: Προσπαθήστε να διατηρήσετε τον έλεγχο των απορριμμάτων. Βεβαίως, είναι πιο εύκολο να το λέει κανείς παρά να το κάνει. Από την άλλη πλευρά, μια απλή ματιά αρκεί για να διαπιστώσουμε την έλλειψη προσπάθειας. Η υπερστελέχωση δημοτικών-κοινοτικών επιχειρήσεων είναι ένα δημοφιλές σπορ στην περιοχή των Βαλκανίων. Αλλά πως είναι δυνατόν το προσωπικό μιας τέτοιας επιχείρησης σχεδόν να διπλασιάζεται μέσα σε 7-8 χρόνια και το πρόβλημα των σκουπιδιών σε μια κοινότητα να επιδεινώνεται κατά την ίδια περίοδο; Χρειάζεται προσπάθεια επικεντρωμένη και συνεχής και όχι «μια κι έξω» ή περιστασιακή. Δεν εξυπηρετεί η ύπαρξη ενός επιτηδευμένου καλοκαιρινού φεστιβάλ εάν αυτό πρόκειται να διεξαχθεί εν τω μέσω σκουπιδιών.

5gostivar dobra4

Τρίτον: Φτιάξτε τα πεζοδρόμια. Η κατασκευή νέων πεζοδρομίων μπορεί να είναι ακριβή. Δεν είναι αυτό το θέμα. Το θέμα είναι η επισκευή των υπαρχόντων. Στους τουρίστες δεν αρέσουν οι λακκούβες, τα κενά, οι σπασμένες ή ξηλωμένες πλάκες. Δεν κοστίζει πολύ να επισκευαστούν και όντως η επισκευή θα κάνει τη μεγάλη διαφορά. Σε κανένα δεν αρέσει να σκοντάφτει και να πρέπει να προσέχει που πατάει όλη την ώρα. Το θέμα δεν είναι να γίνει πρόσκληση διαγωνισμού για μειοδότη για την ανακατασκευή των πάντων. Το θέμα είναι η σωστή διαχείριση όσων υπάρχουν επί τόπου.

Τέταρτον: Φτιάξτε ένα απλό ενημερωτικό φυλλάδιο. Μην εκδίδετε επιτηδευμένους, δαπανηρούς καταλόγους. Φτιάξτε έναν απλό χάρτη και συμπεριλάβετε μερικά σημαντικά σημεία ενδιαφέροντος. Διηγηθείτε τις καλύτερες ιστορίες σας σε απλή, κατανοητή γλώσσα. Εξασφαλίστε την ευρεία διάθεση του φυλλαδίου. Δεν υπάρχει νόημα ύπαρξης ενός φυλλαδίου εάν το μόνο μέρος για να το αποκτήσει κανείς είναι ένα δημαρχιακό γραφείο ή ένα σκονισμένο κέντρο πληροφόρησης για τους τουρίστες όπου λείπει ο υπάλληλος.

Πέμπτον: Βοηθήστε ως προς το περιεχόμενο των τουριστικών δραστηριοτήτων, αλλά μην ξεχνάτε ότι αυτές είναι κατά κύριο λόγο δουλειά του ιδιωτικού τομέα. Οι τουρίστες χρειάζονται κάτι να κάνουν. Υπάρχουν πολλά παραδείγματα τέτοιων υπηρεσιών που αναπτύσσονται στην πράξη από το τίποτα (mountain biking, διαδρομές με γαϊδουράκια, οδήγηση μέσα στη λάσπη, πεζοπορία  κ.λπ.). Αλλά θα πρέπει να είναι σωστά εδραιωμένες, οργανωμένες και να γνωστοποιούνται σωστά. Η τοπική αυτοδιοίκηση μπορεί να βοηθήσει αλλά δε θα πρέπει να αναλάβει την ευθύνη ή να σπαταλήσει πόρους για αυτό.

Έκτον: Τέλος, μείνετε στα βασικά. Ιδιαίτερα εάν δε διαθέτετε απεριόριστο προϋπολογισμό. Υπάρχουν πολλά βασικά πράγματα που είναι αναγκαία. Μην παρασύρεστε από δαπανηρά έργα, όπως γήπεδα γκολφ. Θέστε τις σωστές προτεραιότητες.

Risto Karajkov

Ο Δρ. Risto Karajkov, είναι ο ιδρυτής και διευθυντής της εταιρείας DeSo. Έχει γράψει πολλά άρθρα σχετικά με τις Βαλκανικές πολιτικές και οικονομικές σχέσεις, την ανάπτυξη, την κοινωνία των πολιτών, για το ευρύ κοινό αλλά και για εξειδικευμένους αναγνώστες. Άρθρα του έχουν δημοσιευθεί, μεταξύ άλλων, σε έντυπα όπως: International Herald Tribune, New York Times, European Voice, World Politics Review, Osservatorio Balcani and Caucaso, Devex, New Business Europe, και Transitions Online. Ηλεκτρονική διεύθυνση: risto.karajkov@deso.mk