Are you talking to me?

MK TR EN

Πώς μας βλέπουνε οι γείτονες από «την άλλη πλευρά του φράχτη»

stereo1

Δε μπορείς να βγάλεις οριστικά συμπεράσματα για το πώς άνθρωποι που συναντάς φιλικά ή τυχαία σε μια άλλη χώρα σε βλέπουν ως εκπρόσωπο της δικής σου χώρας. Αλλά εάν τα σχόλιά τους ακολουθούν κάποιες σταθερές, μπορείς να διακρίνεις τουλάχιστον ορισμένα χαρακτηριστικά. Και μπορεί και να βρεθείς προ εκπλήξεων. 

Μέρος 1ον   Η Σοφία Λώρεν και το καλύτερο ελληνικό φαγητό των Σκοπίων

Την πρώτη φορά που έπρεπε να περάσω τα σύνορα στη Γευγελή, η Γιουγκοσλαβία ήταν ενωμένη. Οι συνοριοφύλακες μπήκαν στο τρένο για έλεγχο βίζας (που είχα βγάλει στην Αθήνα), μου δήλωσαν ότι το ελληνικό μπάσκετ δεν ήταν τόσο καλό όσο το γιουγκοσλαβικό και έφυγαν. Όταν τα σύνορα πλέον οδηγούσαν σε μια καινούργια χώρα, φοβήθηκα ότι όλοι θα με ταύτιζαν με τις προβληματικές διμερείς σχέσεις, που βρίσκονταν τότε σε σοβαρή κρίση. Ειδικά με τη νέα συνοριοφυλακή και το νέο σύστημα έκδοσης θεωρήσεων πάνω στα σύνορα…φόβος και τρόμος!

Αλλά οι συνοριοφύλακες έριξαν μια ματιά στο διαβατήριό μου και ρώτησαν:
«Σοφία;». Μάλιστα. Δεύτερη ερώτηση: «Σοφία Λώρεν;». Δυστυχώς, όχι. Χαμογέλασαν. Καμία άλλη ερώτηση, η βίζα σφραγίστηκε, φύγαμε! Δεν πρόκειται για σύμπτωση. Η ίδια ερώτηση έκτοτε επαναλαμβανόταν σχεδόν κάθε φορά που περνούσα τα σύνορα!

stereo2

Φθάνοντας στην πόλη των Σκοπίων, συνειδητοποίησα ότι κανείς δεν είχε ιδιαίτερο κέφι για πολιτικές συζητήσεις. Γενικά, είχαν εξαρχής έτοιμο το σχόλιο για πράγματα που τους άρεσαν στην Ελλάδα (ή τους είχαν λείψει). Αλλά εδώ ήταν το πρόβλημα: δεν μπορούσα να καταλάβω τι εννοούσαν. Για παράδειγμα:

Α) Το σχόλιο:

(Στην Ελλάδα πάμε στην) «Παραλία»!!!!» και αγοράζουμε «Λουκουμάδες στην πλαζ από τον πλανόδιο!»

Σε ποια παραλία πάτε ακριβώς βρε παιδιά; Διαθέτουμε και μερικές εκατοντάδες χιλιόμετρα. Και πώς είναι δυνατόν ένας πλανόδιος να τηγανίζει λουκουμάδες, να τους μελώνει, να τους βάζει και καρύδια καθ’οδόν;

stereo3

Τι εννοούσαν τελικά:

Η Κατερίνη, η γνωστή πόλη της Μακεδονίας, διαθέτει ένα άγνωστο παραλιακό θέρετρο ονόματι Παραλία Κατερίνης (ή εγώ είμαι άσχετη Αθηναία). Αλλά εδώ ξέρουν τα πάντα και θέλουν να μάθουν και τα νεώτερα. Πολλοί πάνε διακοπές και σε πιο mainstream βορειοελλαδίτικα θέρετρα, όπως η Χαλκιδική, η Θάσος και η Λεπτοκαρυά. Στα οποία, από ό,τι μου λένε, επιβάλλεται να πάω, δεν είναι δυνατόν να μην έχω πάει!  Και με τους περίφημους λουκουμάδες εννοούν τη λέξη που χρησιμοποιούμε και για τα αμερικάνικα donuts (που να φανταστώ ότι αυτά θα άρεσαν σε Βαλκάνιους τουρίστες)…Μα στα πάντα έχουμε πρόβλημα ονομασίας με αυτή τη χώρα…;!

Β) Το σχόλιο:

Στο «Βέρο» πάμε για «Μελιτζάνο»

Φαντάστηκα ότι υπάρχει ένα βέρο ελληνικό εστιατόριο κάπου στην πόλη και τους αρέσει να παραγγέλνουν μια άγνωστη σπεσιαλιτέ με μελιτζάνα.

Τι εννοούσαν τελικά:

Ο Βερόπουλος, το γνωστό βαρετό Αθηναϊκό σούπερ-μάρκετ (αν και ψωνίζουμε κεφάτοι) πουλάει έτοιμη μελιτζανοσαλάτα. Μεγάλο σουξέ ο Βερόπουλος. Από τα πρώτα χρόνια της ανεξαρτησίας της χώρας τη δεκαετία του 1990 άνοιξε ένα κατάστημα στο κέντρο της πόλης και έκανε τα ήδη γνωστά ελληνικά προϊόντα ακόμα πιο αγαπητά.

stereo4

Γ) Το σχόλιο:

«Ναι-ναι-ναι-ναιιιιι» με νεύμα κεφαλιού που δηλώνει κατάφαση και ξέσπασμα σε ατελείωτα γέλια.  Εντάξει, ναι, αλλά που είναι το αστείο;

Τι εννοούσαν:

Και φυσικά ne σημαίνει «όχι». Κι ακόμα χειρότερα, ακούγεται ακριβώς όπως το ελληνικό «ναι». [Σ.σ.: στην τουρκική, η ίδια ακριβώς λέξη σημαίνει «τί;»]. Προφανώς είχα πολλά προβλήματα όταν απαντούσα στο κινητό μου.

Για να συμφωνήσω δε μαζί τους, έπρεπε να είμαι νηφάλια (μετά από μερικές μπύρες τείνεις να απαντάς στη μητρική σου γλώσσα!).

stereo5

Γνωρίζουν ό,τι περίεργο αφορά την Ελλάδα. Στις σχετικές συζητήσεις ένας συμπατριώτης μας θα πρέπει να ενημερώνει για τα εξής:

Το διαγωνισμό της Eurovision. Επικρατεί μανία σχετικά με τις τελευταίες ελληνικές συμμετοχές και, όλως περιέργως, οι παλαιότεροι θυμούνται και τα cult τραγούδια του παρελθόντος (π.χ. το «Μάθημα Σολφέζ»).

Γκίρος!!! Wow! Μιλάμε πάντα για τον χοιρινό γύρο με τα πολλά λίπη.

Την κατανάλωση φρέσκων όστρακων (ζωντανών): Είναι πεπεισμένοι ότι πρόκειται για έγκλημα κατά της ανθρωπότητας.

stereo6

Όσο για τη στερεοτυπική συμπεριφορά των Ελλήνων…πολύ φοβάμαι ότι ταυτίζεται με τη δική μας άποψη, ειδικά όσον αφορά τις δημόσιες υπηρεσίες στη χώρα μας.

Τη συνοψίζουν, λόγω της σχετικής τους εμπειρίας, σε μία εξαιρετική ελληνική λέξη: (Έλα ξανά) «Αύριο!»

Μέρος 2ον  Ο θρήσκος καταναλωτής που τρώει θαλασσινά

Αντίθετα με τις πρώην Γιουγκοσλαβικές χώρες, όπου ο κόσμος έχει συνηθίσει να έρχεται στην Ελλάδα για διακοπές, οι Τούρκοι μόλις πρόσφατα άρχισαν να μας επισκέπτονται στα πλαίσια του μαζικού τουρισμού, που εμείς συνήθως επιλέγουμε για ταξίδια στην Τουρκία εδώ και δεκαετίες. Έτσι, η εμπειρία τους είναι μονόπλευρη, ως χώρα υποδοχής τουριστών.

Φυσικά αυτές οι σκέψεις μού προέκυψαν αργότερα. Δηλαδή, αφού υπέστην καταιγισμό ερωτήσεων, του τύπου:

Γιατί δεν επισκέφθηκες τις χίλιες εκκλησιές (Καππαδοκία);

Θέλεις να δεις το σημείο της αναλήψεως της Παναγίας και του Αγίου Ιωάννη;

Αυτό είναι το μοναστήρι…κι αυτό είναι το άλλο μοναστήρι…

Δεν πήγες στο Πατριαρχείο;

Το αγίασμα αυτής της εκκλησίας είναι ιερό!

OK, όντως τριγυρνάμε εν μέρει και σε θρησκευτικά αξιοθέατα αλλά…για να είμαστε ειλικρινείς ο Έλληνας επισκέπτεται την Τουρκία α) για ψώνια β) για το φαγητό – κι όχι απαραίτητα με αυτή τη σειρά ενδιαφέροντος.

Συνεπώς, μετά από τόσα χρόνια είναι φυσικό, οι πωλητές στα τουριστικά μέρη αυτομάτως να γνωρίζουν τι ενδιαφέρει τον Έλληνα καταναλωτή και οι άλλοι ντόπιοι το έχουν επίσης εμπεδώσει. Όλοι – μα όλοι- αναμένουν αυτή τη συμπεριφορά!

Αυτή η τσάντα είναι original maimou!

Μαρία! Μαρία! Δερμάτινα είδη!

Κατασκευάζουν ωραία κιλίμια εδώπουλάνε ωραία χαλιά εκεί….

Λοιπόν, τι ψώνισες στο Καπαλί Τσαρσί;

Εδώ παλιά ήταν χάνι, τώρα μπορείς να αγοράσεις ωραίες αντίκες

Από την άλλη πλευρά όμως, οι Τούρκοι φαίνεται να μην καταλαβαίνουν ότι οι Έλληνες τρελαίνονται για τα φαγητά της χώρας τους, τα τρομερά κεμπάπ, τους μεζέδες και όλα τα γλυκά. Το τουρκικό ρακί πίνεται με αυτούς τους μεζέδες διότι έτσι έχει η παράδοση. Υπάρχει μήπως κανένα μέγα εθνικό ζήτημα περί γεύσης και γούστου του καθενός; Γιατί λοιπόν πάρα πολύ συχνά θα σου κάνουν ερωτήσεις όπως:

Γιατί πιστεύουμε ότι ο ελληνικός μπακλαβάς είναι καλύτερος από τον τουρκικό;

Γιατί πιστεύουμε ότι το ούζο είναι καλύτερο από το τουρκικό ρακί;

stereo7

Η ουσιαστική απόσταση δημιουργεί περίεργες εικόνες που ανήκουν στο ελληνικό παρελθόν, όχι στο παρόν. Έτσι, ένας συμπατριώτης μας θα ακούσει να μας ταυτίζουν με:

Το Γιώργο Νταλάρα

Το σπάσιμο των πιάτων σε κάθε χορό και κέντρο διασκέδασης

Το λαό που τρώει πολλά θαλασσινά και αποφεύγει το κρέας

Πέρα από αυτά, υπάρχει μεγάλη δυσκολία στην προφορά των ελληνικών ονομάτων. Για παράδειγμα, το πολύ απλό μου όνομα θα έπρεπε να προφέρεται όπως ακριβώς αυτό της Σοφίας Λώρεν (για να φέρω ένα τυχαίο παράδειγμα!). Αντ’ αυτού, όλοι ανεξαιρέτως με φωνάζουν «Σόφια», δηλαδή πρωτεύουσα της Βουλγαρίας. Μάλλον γι’ αυτό ο συνήθης τρόπος αναφώνησης για την προσέλκυση Ελλήνων πελατών στα παζάρια είναι τα στάνταρ «Μαρία!» και «Μπατζανάκ!» (;)

stereo8

Ευτυχώς, πλέον όλο και περισσότερος κόσμος ταξιδεύει και αποκτά κάποια εμπειρία από την Ελλάδα. Είχα υποθέσει ότι θα σχολίαζαν όλα αυτά τα αξιοθέατα του οθωμανικού παρελθόντος, αλλά και πάλι διαψεύστηκα. Η Ελλάδα εντυπωσιάζει διότι διαθέτει (τυχαίο;):

Τα μοναστήρια στα Μετέωρα!

Πανηγύρια ανήμερα της Παναγιάς!

Ταβέρνες με ζωντανό μπουζούκι!

Χταπόδι στα κάρβουνα! Wow!

 stereo9

Υπάρχει ένα πράγμα που βρήκαν πραγματικά αλλόκοτο, αλλά ισχύει 100% και τώρα και εις τον αιώνα των αιώνων:

Οι Έλληνες πίνουν παγωμένο καφέ σε μεγάλα ποτήρια για πρωϊνό!

stereo10

Εν κατακλείδι, αν και νομίζω ότι τα πράγματα είναι προφανή… Μόνο ένας τρόπος υπάρχει για να διαπιστώσουμε εάν τα στερεότυπα για τους γείτονές μας περιέχουν στοιχεία αλήθειας: να γνωρίσουμε τους ίδιους τους ανθρώπους καλύτερα. Βρίσκονται μόλις «ένα φράχτη» μακριά μας…

Sophia Nikolaou